Tarımda Alarm Veren Tablo: 23 Yılda Yaklaşık 3 Milyon Kişi Üretimden Koptu

Türkiye’de tarım sektörü son yılların en büyük dönüşümlerinden birini yaşarken, açıklanan veriler kırsaldaki çözülmenin hız kesmeden sürdüğünü ortaya koydu. Tarımda çalışan sayısı gerilerken, çiftçinin borç yükü artıyor, tarım arazileri ise her geçen yıl biraz daha daralıyor.

TÜİK verilerine göre 2002 yılında yaklaşık 7,5 milyon kişinin çalıştığı tarım sektöründe istihdam edilenlerin sayısı, 2025 yılı itibarıyla 4 milyon 560 bine kadar düştü. Böylece son 23 yılda yaklaşık 3 milyon kişi tarımsal üretimden uzaklaştı.

Tarımın İstihdamdaki Ağırlığı Yarıdan Fazla Azaldı

2002 yılında Türkiye’deki her üç çalışandan biri tarım sektöründe yer alırken, bugün bu oran önemli ölçüde geriledi.

Verilere göre;

• 2002 yılında tarımın istihdamdaki payı: %34,9
• 2025 yılında tarımın istihdamdaki payı: %14,0
• 2026 ilk çeyreğinde: %13,8

Bu rakamlar, tarımın Türkiye ekonomisindeki geleneksel ağırlığının giderek azaldığını gösteriyor.

Bir Yılda 267 Bin Kişi Daha Tarımdan Ayrıldı

Sadece son bir yılda tarım sektöründeki çalışan sayısının 267 bin kişi azalması dikkat çekti. 2026 yılının ilk çeyreğinde ise sektördeki istihdamın bir önceki döneme göre 44 bin kişi daha gerilediği kaydedildi.

Uzmanlar, genç nüfusun kırsal bölgelerden kentlere yönelmesi, üretim maliyetlerindeki artış ve gelir yetersizliğinin bu süreçte etkili olduğunu belirtiyor.

Çiftçinin Borcu Trilyon Lirayı Aştı

Tarım sektöründeki en dikkat çekici gelişmelerden biri de üreticinin finansal yükündeki artış oldu.

2002 yılında çiftçilerin bankalara olan kredi borcu yaklaşık 2,5 milyar lira seviyesindeyken, 2026 yılı Mart ayı itibarıyla tarım sektörünün toplam kredi borcu 1 trilyon 355 milyar liraya ulaştı.

Tarım, ormancılık ve avcılık faaliyetleri birlikte değerlendirildiğinde toplam kredi hacmi 1 trilyon 371 milyar lirayı aştı.

Ayrıca yaklaşık 21 milyar liralık tarım kredisi de takibe düşmüş durumda.

Tarım Arazileri Daralıyor

Üretimde yaşanan değişimin bir diğer göstergesi ise tarım arazilerindeki azalma oldu.

2002 yılında 26,5 milyon hektarın üzerinde olan işlenen tarım alanı, son verilere göre yaklaşık 24 milyon hektara geriledi.

Buna göre son yıllarda kaybedilen tarım arazisi miktarı 2,6 milyon hektarı aştı.

Uzmanlar, bu büyüklüğün bazı büyükşehirlerin toplam yüzölçümüne yakın bir alanı ifade ettiğine dikkat çekiyor.

Gözler Tarım Sayımında

Tarım sektörünün mevcut durumuna ilişkin daha kapsamlı tabloyu ortaya koyacak 2025 Genel Tarım Sayımı’nın sonuçları ise merakla bekleniyor.

Yetkililer, Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı tarım sayımı olarak tanımlanan çalışmanın ilk sonuçlarının 2026 yılının ikinci yarısında açıklanacağını belirtiyor.

Kırsaldaki Çözülme Sürüyor

Ortaya çıkan veriler, tarım sektöründe çalışan sayısının azalması, çiftçilerin borç yükünün büyümesi ve üretim alanlarının daralmasının aynı dönemde yaşandığını gösteriyor.

Uzmanlara göre önümüzdeki yıllarda gıda güvenliği, üretim planlaması ve kırsal kalkınma politikaları daha fazla önem kazanacak. Tarımdaki insan kaynağının korunması ve üreticinin desteklenmesi ise sektörün geleceği açısından kritik başlıklar arasında yer alıyor.