İnfaz sisteminde yeni dönem: Tek suç işleyene erken tahliye gündemde

ANKARA – Ceza infaz sisteminde kapsamlı değişiklik hazırlığı gündeme geldi. Kamuoyunda “Çerçeve Yasa” olarak anılan düzenlemelerin devamında ele alınması beklenen başlıklardan biri de infaz hukukunun yeniden yapılandırılması olacak.

AK Parti ve MHP’de yapılan değerlendirmelerde, mevcut sistemin daha sade ve uygulanabilir hale getirilmesi, benzer suçlardan hüküm giyen kişiler arasındaki farklı infaz uygulamalarının azaltılması ve infazda daha fazla eşitlik sağlanması üzerinde duruluyor.

İlk kez suç işleyenler için yeni model

Gündemdeki en dikkat çekici başlıklardan biri, hayatında ilk kez suç işleyen hükümlüler açısından değerlendirilecek yeni infaz modeli. Buna göre kişinin işlediği suçtan pişmanlık duyduğu, gerekli rehabilitasyon ve destek süreçlerinden geçtiği ve yeniden suç işlemeyeceğine ilişkin güçlü bir kanaat oluştuğu durumlarda, mevcut infaz sürecine kıyasla daha erken denetimli serbestlik veya koşullu salıverme imkânı değerlendirmeye alınabilecek.

Ancak bu yaklaşımın henüz yasalaşmış bir düzenleme olmadığı ve kapsamının hazırlanacak kanun teklifinin ardından kesinleşeceği önem taşıyor.

“Af” olarak değerlendirilmiyor

İktidar kanadından yapılan açıklamalarda özellikle bunun bir genel af düzenlemesi olmadığı vurgulanıyor. Gündemdeki modelin, kişinin suçtan sonraki davranışları, pişmanlığı, rehabilitasyon süreci ve yeniden suç işleme riskinin değerlendirilmesi üzerinden şekillendirilmesi planlanıyor.

Dolayısıyla şu aşamada “infaz düzenlemesiyle tüm hükümlüler tahliye edilecek” şeklindeki değerlendirmeler gerçeği yansıtmıyor.

İnfazdaki farklılıklar giderilecek

Hazırlıkların bir diğer önemli ayağını ise infaz eşitsizliği oluşturuyor. Aynı veya benzer nitelikte suçlardan hüküm giyen kişilerin, farklı tarihlerde yürürlüğe giren düzenlemeler nedeniyle farklı infaz sürelerine tabi olması uzun süredir tartışma konusu.

İktidar kaynaklarının değerlendirmesine göre yeni çalışmayla sistemin daha anlaşılır hale getirilmesi ve benzer durumdaki hükümlüler açısından ortaya çıkan farklılıkların mümkün olduğunca azaltılması hedefleniyor.

Meclis açıldıktan sonra gündeme gelmesi bekleniyor

Düzenlemenin TBMM’nin yeni yasama döneminde aşamalı şekilde gündeme gelmesi bekleniyor. Ancak şu anda kamuoyuna açıklanmış kesinleşmiş bir kanun metni bulunmuyor. Bu nedenle erken tahliye kapsamına kimlerin gireceği, hangi suçların kapsam dışında tutulacağı, gerekli infaz sürelerinin ne olacağı ve denetimli serbestliğin ne kadar uygulanacağı gibi ayrıntılar henüz netleşmiş değil.

Mevcut sistemde denetimli serbestlik nasıl uygulanıyor?

Bugünkü uygulamada denetimli serbestlik, belirli şartları taşıyan ve koşullu salıverilmesine belirli bir süre kalan iyi hâlli hükümlülerin cezalarının kalan bölümünü toplum içinde belirlenen yükümlülükler altında geçirmesine imkân sağlıyor. Mevcut yönetmelikte genel kural olarak koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlüler için bu yöntem düzenlenmiş durumda.

Yeni çalışmayla tartışılan model ise bu sistemin kapsamının ve infaz kriterlerinin yeniden ele alınmasını öngörebilir.

Feti Yıldız da değişiklik sinyali vermişti

MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, daha önce yaptığı açıklamalarda infaz mevzuatının çok sayıda değişiklik nedeniyle karmaşık hale geldiğini belirterek yeniden düzenleme yapılması gerektiğine dikkat çekmişti.

Bu açıklamalar, iktidar cephesinde infaz hukukuna ilişkin kapsamlı bir çalışma yapılması yönündeki yaklaşımın yeni olmadığını gösteriyor.

En kritik soru: Kimler yararlanacak?

Düzenlemenin yasalaşması halinde kamuoyunun en fazla merak edeceği başlıkların başında kapsam gelecek.

Özellikle;

• İlk kez suç işleyenler hangi şartlarda yararlanacak?
• Hangi suçlar kapsam dışında tutulacak?
• İyi hâl ve pişmanlık nasıl değerlendirilecek?
• Yeniden suç işleme riski nasıl ölçülecek?
• Denetimli serbestlik süresi değişecek mi?
• Mevcut hükümlüler düzenlemeden yararlanabilecek mi?

gibi soruların kanun teklifinin hazırlanmasıyla birlikte netleşmesi bekleniyor.

Henüz kesinleşmiş bir tahliye düzenlemesi yok

Şu aşamada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, ortada yürürlüğe girmiş yeni bir infaz yasasının bulunmaması.

Gündemdeki çalışma; infaz sisteminin sadeleştirilmesi, eşitsizliklerin azaltılması ve özellikle ilk kez suç işleyenler açısından rehabilitasyon odaklı yeni seçeneklerin değerlendirilmesi aşamasında.

Dolayısıyla “erken tahliye kesinleşti” veya “şu kadar hükümlü tahliye edilecek” şeklindeki ifadeler için henüz erken. Yeni düzenlemenin kapsamı, TBMM’ye sunulacak kanun teklifinin ardından daha net biçimde ortaya çıkacak.