Şehit Aileleri ve Gaziler İçin Tarihi Düzenleme: Meclis’ten Oy Birliğiyle Geçti

Şehit aileleri, gaziler ve vazife malullerinin mali ve sosyal haklarında önemli değişiklikler öngören kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda kabul edildi. Oylamaya katılan 382 milletvekilinin tamamının “evet” oyu vermesiyle kabul edilen düzenleme; şehit anne ve babalarının aylıklarından bakıma muhtaç gazilere yapılan ödemelere, terörle mücadelede yaralanmasına rağmen malul sayılmayanlardan 15 Temmuz’da yaralanan vatandaşlara kadar geniş bir kesimi kapsıyor.

Yeni düzenlemeyle hayatını kaybeden vazife malullerinin anne ve babalarına bağlanan toplam aylık için önemli bir güvence getiriliyor. Buna göre söz konusu aylıkların toplamı net asgari ücretin altında kalamayacak. Bakıma muhtaç gazi ve malullere yapılan ek ödeme ise net asgari ücretin iki katından 2,5 katına yükseltilecek.

Vazife malulü erbaş ve erler, güvenlik korucuları, askeri öğrenciler ve siviller açısından aylık hesaplamasında kullanılan derece ve kademelerde de değişikliğe gidiliyor. En az dört yıllık yükseköğrenim mezunlarının aylıkları sekizinci derecenin birinci kademesi, diğer hak sahiplerinin aylıkları ise eğitim durumlarına bakılmaksızın onuncu derecenin birinci kademesi esas alınarak hesaplanacak. Derece yükselmelerine bağlı ek göstergelerde de artış yapılacak.

Düzenlemenin en dikkat çekici bölümlerinden biri ise terörle mücadele sırasında yaralandığı halde mevcut mevzuat nedeniyle malul kabul edilmeyen personele ilişkin oldu. Kanunda belirtilen şartları sağlayan kişilere 17 bin 135 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpılması sonucu bulunacak tutarda aylık bağlanacak. Kapsamda Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli, MİT mensupları, Emniyet Hizmetleri Sınıfı personeli, askeri öğrenciler ve güvenlik korucuları bulunuyor.

Ancak aylık hakkından yararlanabilmek için yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olmaması gerekiyor. Olay sırasında meydana gelen yaralanmayla kişinin mevcut sağlık durumu arasındaki bağın, içerisinde en az bir adli tıp uzmanının bulunduğu sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi şartı getiriliyor. Ateşli silah, şarapnel, EYP, mayın, havan, roket ve benzeri patlayıcıların neden olduğu yaralanmalar ile patlama basıncı, termal etki ve yakın muharebe saldırılarından kaynaklanan belirli yaralanmalar da düzenlemenin kapsamına alınıyor.

Yeni sistem yalnızca aylık ödemesiyle sınırlı kalmayacak. Şartları sağlayan kişiler, ilgili mevzuat doğrultusunda gazilere sağlanan bazı sosyal ve özlük haklarından da yararlanabilecek. Ücretsiz seyahat ile elektrik ve su kullanımında sağlanan indirimler bu haklar arasında yer alıyor.

15 Temmuz 2016’daki darbe girişimi sırasında yaralanan ancak malul sayılmayan ya da mevzuata göre derece tespiti yapılamayan kamu görevlileri ve siviller için de yeni bir hak getiriliyor. Bu kapsamdaki kişilere de 17 bin 135 gösterge rakamı esas alınarak aylık bağlanmasının önü açılıyor.

Kanunla birlikte mevcut bazı gazi ve vazife malulü aylıklarının hesaplama sistemi de yukarı yönlü değiştiriliyor. Belirli hak sahiplerine bağlanacak toplam aylığın, 35 bin 398 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpılması sonucu ortaya çıkan tutarın altında olamayacağı hükme bağlanıyor. Böylece aylıklara yasal bir taban oluşturuluyor.

Bir başka önemli değişiklik ise yeniden muayene hakkıyla ilgili. Vazife malulü er ve erbaşların sağlık durumlarındaki değişiklikler nedeniyle yeniden muayene edilmelerine ilişkin yaş sınırı, 55 yaşını doldurdukları tarih esas alınarak uygulanacak.

Geçmişte meydana gelen terör olayları açısından da başvuru yolu açılıyor. Düzenleme, kanunun yürürlüğünden önce yaşanan olaylar bakımından bir defaya mahsus uygulanacak. Hak talebinde bulunacak kişilerin kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl içerisinde olay tarihinde bağlı bulundukları kuruma müracaat etmeleri gerekecek.

Düzenlemenin ilgili hükümlerinin önemli bir bölümü 1 Eylül 2026’dan itibaren uygulanacak. Bazı aylık ve sosyal hak düzenlemeleri ise kanunun yayımlanmasını takip eden ödeme döneminden itibaren devreye girecek.

Meclis’te 382 milletvekilinin ortak oyuyla kabul edilen düzenleme, özellikle yıllardır “yaralandığı halde malul sayılmama” nedeniyle aylık hakkından yararlanamayan kişiler açısından önemli bir değişiklik anlamına geliyor. Şehit anne ve babalarının gelirine alt sınır getirilmesi ve ağır durumdaki gazi ve malullere yönelik bakım desteğinin artırılması da düzenlemenin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.