DENİZLERDE GERİLİM TIRMANIYOR: LAVROV’DAN AB’YE “GEMİLERİNİZ HEDEF OLUR” UYARISI

Avrupa Birliği’nin Rusya bağlantılı ticari gemilere yönelik denetim ve yaptırım baskısını artırması Moskova’nın sert tepkisine yol açtı. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Avrupa ülkelerini “soygunculuk ve korsanlıkla” suçlarken, Rus gemilerine yönelik el koyma girişimlerine karşı aynı yöntemle cevap verileceğini açıkladı. Lavrov’un, “Hedefleri kendimiz seçeceğiz” sözleri Avrupa ile Rusya arasındaki gerilimin karadan denizlere taşınabileceği endişesini büyüttü.

Rusya ile Avrupa Birliği arasındaki yaptırım savaşı yeni ve çok daha tehlikeli bir aşamaya doğru ilerliyor. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Rus devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Avrupa’nın Rus enerji ihracatında kullanılan gemilere yönelik uygulamalarını uluslararası hukuk üzerinden sert sözlerle eleştirdi.

Lavrov, Avrupa Birliği’nin özellikle Rusya’nın yaptırımları aşmak için kullandığını öne sürdüğü “gölge filo” kapsamındaki gemilere karşı aldığı önlemlerin hukuki dayanağını sorguladı. Rus bakana göre AB, kendi aldığı yaptırım kararlarını uluslararası hukukun üzerinde görerek ticari gemilere müdahale ediyor. Lavrov, Moskova’nın bu uygulamaları “soygunculuk” ve “korsanlık” olarak değerlendirdiğini söyledi.

Lavrov’un açıklamasındaki en dikkat çekici bölüm ise Rusya’nın nasıl karşılık vereceğine ilişkin sözleri oldu.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in daha önce Avrupa ülkelerine açık biçimde karşılık verileceğini söylediğini hatırlatan Lavrov, Moskova’nın hedeflerini kendisinin belirleyeceğini ifade etti. Lavrov’a göre Rusya’nın olası karşılıklarında, Moskova’nın “korsanlığı ve soygunculuğu devlet politikası haline getirmekle” suçladığı ülkelerin çıkarları doğrultusunda çalışan gemiler gündeme gelebilecek.

Putin de 12 Ağustos 2026’da yaptığı açıklamada Avrupa ülkelerinin Rus ticari gemilerine el koyması halinde Rusya’nın benzer adımlar atabileceği mesajını vermişti. Putin, karşılığın yalnızca Rus gemilerine müdahale edilen bölgelerde değil, Moskova’nın uygun gördüğü başka denizlerde de verilebileceğini söylemişti.

AKDENİZ’DE GEMİLERE DENETİM BAŞLADI

Gerilimin arkasında yalnızca siyasi açıklamalar bulunmuyor. Avrupa ülkeleri son dönemde Rusya’nın petrol ve enerji ihracatında kullandığı belirtilen gemilere yönelik fiili kontrollerini de artırdı.

2 Ağustos’ta İtalya öncülüğündeki AB deniz gücü, Akdeniz’de Rusya’nın “gölge filosuyla” bağlantılı olduğu belirtilen ve AB yaptırımlarına tabi Toa Payoh adlı tankere çıktı. Benin’den İstanbul’a ilerleyen geminin bayrak ve kayıt belgeleri kontrol edildi. Reuters’ın aktardığına göre operasyon sırasında gemiye el konulmadı; AB’nin IRINI misyonunun söz konusu denetimde doğrudan el koyma yetkisinin bulunmadığı belirtildi.

Bu nedenle yaşanan gelişmeyi bütün Rus ticari gemilerine yönelik genel bir “el koyma kararı” olarak değerlendirmekten ziyade, yaptırım listelerindeki veya yaptırımları deldiğinden şüphelenilen gemilere yönelik artan denetim ve müdahale politikası olarak tanımlamak daha doğru görünüyor.

AB Konseyi’nin güncel verilerine göre 23 Temmuz 2026 itibarıyla Rusya’nın “gölge filosu” kapsamında 670’ten fazla gemi AB yaptırımlarının hedefinde bulunuyor. Brüksel, bu gemilerin bazılarının takip sistemlerini kapatma, farklı ülke bayrakları kullanma ve karmaşık şirket yapıları üzerinden gerçek sahiplik ile yükün kaynağını gizleme gibi yöntemlere başvurduğunu savunuyor.

DENİZLERDE “MİSİLLEME” RİSKİ

Moskova ise AB’nin bu gerekçelerini kabul etmiyor. Rus yönetimi, “gölge filo” kavramının siyasi amaçlarla üretildiğini ve Batılı ülkelerin tek taraflı yaptırımlarını uluslararası sularda uygulamaya çalıştığını öne sürüyor.

Karşılıklı açıklamalar artık ekonomik yaptırım tartışmasının ötesine geçmiş durumda. Avrupa ülkelerinin Rus bağlantılı gemileri durdurması ve denetlemesi, Rusya’nın da Avrupa ülkelerinin çıkarlarına çalışan ticari gemilere müdahale edeceğini açıklaması, sivil deniz taşımacılığının doğrudan siyasi ve askeri gerilimin içine çekilmesi riskini beraberinde getiriyor.

Üstelik Rus Pasifik Filosu Komutanlığı da “dost olmayan ülkelerin” gemilerini denetlemeye ve gerekli görülmesi halinde alıkoymaya hazır oldukları mesajını verdi.

Ukrayna savaşıyla başlayan yaptırım mücadelesi böylece yeni bir cepheye doğru ilerliyor. Petrol tankerleri ve ticari gemiler üzerinden yaşanabilecek karşılıklı müdahalelerin yaygınlaşması halinde mesele yalnızca Rusya ile AB arasında kalmayabilir; uluslararası deniz ticareti, sigorta maliyetleri ve kritik enerji güzergâhları da gerilimden etkilenebilir.

Avrupa Rus gemilerinin önünü kesmeye hazırlanırken Moskova’dan gelen mesaj ise son derece açık: “Bir Rus gemisine dokunursanız, sizin için çalışan gemiler de güvende olmayacak.”