Akdeniz’de görünmez istila: Mikroplastik kirliliği Fethiye’ye kadar ulaştı

Alanya kıyılarında gerçekleştirilen bilimsel çalışma, Akdeniz’deki mikroplastik tehdidinin endişe verici boyutlara ulaştığını ortaya koydu. Bazı örnekleme noktalarında kirliliğin Akdeniz ortalamasının 65 katına çıktığı, yalnızca tek bir kanaldan saatte yaklaşık 1,5 ila 2 milyar mikroplastik parçacığın denize taşındığı açıklandı.

Türkiye’nin milyonlarca yerli ve yabancı turisti ağırlayan güney sahilleri, giderek büyüyen mikroplastik kirliliğiyle karşı karşıya kaldı. Alanya Belediyesi tarafından başlatılan çalışma kapsamında kıyılardan ve arıtma tesisi çıkışlarından alınan örnekler incelendi. Araştırmanın sonuçları, kirliliğin yalnızca Alanya’yı değil, Adana’dan Fethiye’ye kadar uzanan geniş bir kıyı şeridini tehdit ettiğini gösterdi.

Alanya Belediyesi’nde düzenlenen toplantıda kamuoyuyla paylaşılan “Akdeniz Kıyılarındaki Plastik Kirliliğine İlişkin Bilimsel Araştırma Raporu”, kirliliğin kaynakları ve bölge üzerindeki muhtemel etkilerini gözler önüne serdi.

Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi ve İstanbul Politikalar Merkezi Sabancı Üniversitesi araştırmacısı Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, saha çalışmalarından elde edilen verilerin acil önlem alınmasını gerektirdiğini söyledi.

Bazı noktalarda kirlilik 65 kat arttı

Alanya Belediyesi’nin talebi üzerine dört gün boyunca yürütülen saha çalışmasında, dört farklı kıyı noktası ile iki arıtma tesisi çıkışından örnekler alındı.

Yapılan analizlerde bazı bölgelerde tespit edilen mikroplastiklerin yüzde 60 ila yüzde 93’ünün, geri dönüşüm tesislerinde parçalanan plastiklerle benzer özellik gösterdiği bildirildi.

Araştırmaya göre bazı örnekleme noktalarında ölçülen mikroplastik yoğunluğu, Akdeniz’de bilinen ortalama seviyelerin 60 ila 65 kat üzerine çıktı.

Prof. Dr. Gündoğdu, bu değerlerin sıradan bir kıyı kirliliğinin çok ötesinde olduğunu, hem deniz yaşamı hem de bölge ekonomisi açısından ciddi risk oluşturduğunu ifade etti.

Tek kanaldan saatte 2 milyara yakın parçacık

Çalışmanın en çarpıcı sonuçlarından biri, mikroplastiklerin denize taşındığı kanallarda yapılan ölçümler oldu.

Gündoğdu’nun verdiği bilgilere göre yalnızca tek bir kanaldan saatte yaklaşık 1,5 ila 2 milyar mikroplastik parçacık Akdeniz’e ulaşıyor.

Benzer özellik taşıyan yaklaşık 20 kanal bulunduğunun değerlendirildiğini belirten Gündoğdu, sınırlı miktardaki su üzerinden yapılan hesaplamalarda bile saatte 20 ila 25 milyar parçacıkla karşılaşıldığını açıkladı.

Gerçek miktarın bu tahminlerin çok daha üzerinde olabileceği belirtilirken, Seyhan Nehri ile bağlantılı kanallar üzerinden gerçekleşen taşınımın durdurulması çağrısı yapıldı.

Kirlilik akıntılarla kıyılara yayılıyor

Prof. Dr. Gündoğdu, Adana ve Mersin çevresindeki plastik geri dönüşüm faaliyetleriyle ilişkilendirilen mikroplastik kirliliğinin uzun süredir takip edildiğini söyledi.

Kış ve ilkbahar döneminde etkili olan yoğun yağışların, kaçak deşarjlar ile kontrolsüz biçimde çevreye bırakılan plastik atıkları nehirlere ve denize taşıdığı değerlendiriliyor.

Deniz yüzeyindeki akıntılar nedeniyle kirliliğin artık yalnızca Adana ve Mersin kıyılarıyla sınırlı kalmadığı; Alanya, Manavgat, Serik, Kemer ve Fethiye sahillerinde de görülmeye başlandığı bildirildi.

Mart ayından itibaren farklı bölgelerden yoğun şikâyetler alındığı ifade edildi.

Turizm için de büyük tehdit

Alanya Belediye Başkanı Osman Tarık Özçelik, özellikle yaz sezonunda denize giren vatandaşlar ve turistlerden yoğun şikâyet aldıklarını belirtti.

Kirliliğin kaynağının bilimsel verilerle ortaya konulması amacıyla araştırmacılarla ortak çalışma yürüttüklerini söyleyen Özçelik, meselenin siyasi tartışmaların dışında ele alınması gereken ulusal bir çevre sorunu olduğunu vurguladı.

Özçelik, mikroplastik kirliliğinin devam etmesi halinde Akdeniz kıyılarının turistler açısından cazibesini kaybedebileceği uyarısında bulundu.

Acil önlem çağrısı

Raporda, Adana ve Mersin bölgesinde faaliyet gösteren geri dönüşüm tesislerinin daha etkili biçimde denetlenmesi gerektiği belirtildi.

Tesislere gelişmiş filtre sistemlerinin zorunlu tutulması, çıkış sularının sürekli kontrol edilmesi ve “sıfır mikroplastik deşarjı” standardının uygulanması istendi.

Uzmanlar ayrıca yasa dışı atık dökümlerinin önlenmesi, plastik atık ithalatının yeniden değerlendirilmesi ve Akdeniz’i kapsayan ortak bir eylem planının vakit kaybetmeden hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

Alanya Belediyesi ise bilimsel raporu ilgili kurumlarla paylaşarak Akdeniz’in korunmasına yönelik girişimleri sürdüreceğini açıkladı.