6 Şubat Asrın Felaketinin 3. Yılı: Acı Dinmedi, Hesap Bitmedi

Türkiye, 6 Şubat 2023’te yaşanan ve tarihe “asrın felaketi” olarak geçen 2023 Kahramanmaraş depremlerinin 3. yılında bir kez daha kayıplarını anıyor. Dokuz saat arayla meydana gelen, merkez üsleri Pazarcık ve Elbistan olan 7,8 ve 7,6 büyüklüğündeki iki büyük deprem, yalnızca şehirleri değil, milyonlarca insanın hayatını geri dönülmez biçimde değiştirdi.

Mercalli şiddet ölçeğine göre XII (Afetsel) düzeyine ulaşan sarsıntılar, Türkiye ve Suriye başta olmak üzere geniş bir coğrafyada hissedildi. Resmî verilere göre Türkiye’de en az 53 bin 537, Suriye’de en az 8 bin 476 kişi yaşamını yitirdi; 138 binden fazla kişi yaralandı. Afetin ardından büyüklüğü 6,7’ye kadar çıkan 45 binden fazla artçı deprem kaydedildi.

Yaklaşık 350 bin kilometrekarelik alanda yıkıma yol açan depremler 14 milyon kişiyi doğrudan etkiledi. Türkiye’de ilk gün 39 binden fazla bina çökerken, 11 ilde 518 bin konut yıkıldı ya da ağır hasar aldı; 128 bin 778 konut orta hasarlı olarak kayıtlara geçti. İki milyondan fazla insan barınma sorunu yaşadı, en az 5 milyon kişi göç etmek zorunda kaldı. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), yüz binlerce çalışanın geçim kaynaklarını kaybettiğini duyurdu.

Depremin ardından Türkiye en yüksek acil durum seviyesi olan 4. seviye alarmı ilan etti; Dünya Sağlık Örgütü 3. seviye acil durum duyurusu yaptı. 10 ilde olağanüstü hâl ilan edilirken, onlarca ülkeden gelen arama kurtarma ekipleri sahada görev aldı; yüz binlerce personel ve tonlarca yardım bölgeye ulaştı.

TBMM Deprem Araştırma Komisyonu’na göre Türkiye’deki toplam maliyet 148,8 milyar dolara ulaştı; Dünya Bankası Suriye’deki doğrudan maliyeti 5,1 milyar dolar olarak açıkladı. Toplam zarar 153,9 milyar dolarla, bu depremleri dünya tarihinde en yüksek maddi kayba yol açan üçüncü afet konumuna taşıdı.

Bilimsel kayıtlara göre Pazarcık merkezli ilk deprem, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyüğü; Elbistan merkezli ikinci deprem ise üçüncü büyük deprem olarak yerini aldı. Bölgede 571 kilometrelik yüzey kırığı oluştu, yer kabuğu bazı noktalarda 3 ila 9 metre yer değiştirdi.

Felaketin 3. yılında anmalar sürerken, depremzedelerin önemli bir bölümü hâlâ kalıcı konut, adalet ve güvenli yaşam taleplerini yineliyor. 6 Şubat, takvimden düşmeyen bir tarih olarak; kayıpların, sorumlulukların ve alınması gereken derslerin unutulmaması gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor.