ABD’nin California eyaletindeki San Francisco merkezli yapay zekâ şirketi Anthropic’te çalışan Türk matematikçi Levent Alpöge, Claude ile yürüttüğü çalışma sonucunda Riemann hipotezinin ispatını bulduğuna inandığını açıkladı. Alpöge, matematiğin 1859’dan bu yana açık kalan problemi için geliştirdiği ispatı bilgisayar ortamında denetlenebilen Lean koduyla paylaştı.
SAN FRANCISCO, ABD — Levent Alpöge, 20 Kasım’da kişisel internet sitesinde yayımladığı açıklamayla Riemann hipotezi üzerine yürüttüğü çalışmanın sonuçlarını duyurdu. Sayılar teorisinin en köklü problemlerinden biri üzerinde çalışan Alpöge, Anthropic’in geliştirdiği yapay zekâ modeli Claude ile birlikte bir ispata ulaştığına inandığını belirtti. Matematikçi, kullandığı yöntemin, problemin daha geniş bir biçimi olan Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi’ni de kapsadığını söyledi.
Alpöge, çalışmasını matematiksel önermeleri ve ispat adımlarını bilgisayarın denetleyebileceği biçimde yazmaya yarayan Lean diliyle paylaştı. Yaklaşık 17 milyon satırdan oluşan kod, çalışmanın nasıl kurulduğunu ve sonuca hangi adımlarla ulaşıldığını incelemek isteyen matematikçilere açıldı.
İncelemede, kodun bilgisayar tarafından doğrulanmasının yanı sıra kodda ispatlanan önermenin Riemann hipotezinin matematiksel tanımıyla tam olarak örtüşüp örtüşmediğine de bakılacak. Paylaşılan ispatın bağımsız doğrulaması henüz tamamlanmadı.
Alman matematikçi Bernhard Riemann’ın 1859’da ortaya koyduğu hipotez, asal sayıların doğal sayılar arasında nasıl dağıldığını anlamaya yönelik. Matematikçiler, belli bir sayıya kadar kaç asal sayı bulunacağını yaklaşık olarak hesaplayabiliyor. Riemann hipotezi ise bu tahminin gerçek sayıdan ne kadar sapabileceğini daha hassas biçimde belirlemeye yardımcı olacak.
Hipotezin merkezinde Riemann zeta fonksiyonu bulunuyor. Riemann, bu fonksiyonu sıfıra eşitleyen ve matematikçilerin “aşikâr olmayan sıfırlar” adını verdiği bütün değerlerin, karmaşık sayı düzleminde aynı dikey çizgi üzerinde yer aldığını öne sürdü. Bu değerlerin gerçek kısmının 1/2 olduğunu söyleyen hipotezin doğruluğu, asal sayıların dağılımına ilişkin çok sayıda matematiksel sonucun da kesinlik kazanmasını sağlayacak.
Clay Matematik Enstitüsü, Riemann hipotezini 1 milyon dolar ödüllü Milenyum Problemleri arasında gösteriyor. Enstitünün bir ispatı ödül kapsamında değerlendirmesi için çalışmanın belirlenen ölçütleri karşılayan bir yayın organında yayımlanması, yayının üzerinden en az iki yıl geçmesi ve çözümün uluslararası matematik camiasında genel kabul görmesi gerekiyor. Enstitü, Riemann hipotezini güncel listesinde hâlâ çözülmemiş problemler arasında gösteriyor.