ABD’DE ROBOT SÜPÜRGEYE ‘ULUSAL GÜVENLİK’ ENGELİ CİHAZLAR MERCEK ALTINDA

Milyonlarca insanın evinde günlük temizliğin sıradan bir parçası haline gelen robot süpürgeler, ABD’de bu kez temizlik performanslarıyla değil “ulusal güvenlik riski” tartışmasıyla gündemde. ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC), yurt dışında üretilen ve belirli teknik özellikleri taşıyan gelişmiş robotik cihazları güvenlik açısından riskli ekipmanların yer aldığı “Covered List” kapsamına aldı. Karar, gelecekte ABD pazarına girecek birçok yeni robot süpürge modelinin önüne ciddi bir engel çıkarabilecek.

Ancak kararın kapsamı ilk bakışta düşünüldüğünden biraz farklı. ABD, insanların halihazırda evlerinde kullandığı bütün robot süpürgeleri yasaklamadı. Daha önce FCC onayı almış cihazlar kullanılmaya ve satılmaya devam edebiliyor. Asıl kısıtlama, 28 Temmuz 2026 sonrasında FCC’den yeni cihaz onayı almak isteyen, yurt dışında üretilmiş ve düzenlemedeki “gelişmiş robotik cihaz” tanımına giren modelleri ilgilendiriyor. Belirli şartlarda özel “Conditional Approval” sürecinden geçen cihazlar için ise istisna yolu bulunuyor.

EVİNİZİ TEMİZLEMİYOR, AYNI ZAMANDA HARİTASINI ÇIKARIYOR

Kararın merkezindeki tartışma aslında süpürgenin kendisinden çok, cihazların artık ne kadar gelişmiş hale geldiğiyle ilgili.

Yeni nesil robot süpürgeler yalnızca yerde dolaşıp toz toplamıyor. Birçoğu çevresini sensörlerle algılıyor, odaların planını çıkarıyor, mobilyaları ve engelleri tespit ediyor, Wi-Fi üzerinden internete bağlanıyor ve mobil uygulamalar aracılığıyla uzaktan kontrol edilebiliyor. Bazı modellerde kamera, gelişmiş görüntüleme sensörleri, yapay zekâ destekli nesne tanıma ve farklı veri toplama sistemleri de bulunuyor.

FCC kararının arkasındaki ulusal güvenlik değerlendirmesinde, ağ bağlantısına sahip gelişmiş robotların siber saldırılara açık olabileceği, toplanan verilerin kötüye kullanılabileceği ve cihazların uzaktan manipüle edilmesi ihtimalinin güvenlik riski oluşturabileceği belirtiliyor.

Başka bir ifadeyle Washington’ın sorduğu soru artık şu:

“Evimizin içinde dolaşan, çevresini gören, haritasını çıkaran ve sürekli internete bağlı bulunan bu cihazların topladığı bilgiler nereye gidiyor?”

HER ROBOT SÜPÜRGE KAPSAMA GİRMİYOR

Düzenleme son derece geniş olsa da her hareket eden elektronik cihaz otomatik olarak yasak kapsamına girmiyor.

FCC’nin kullandığı tanıma göre cihazın; hareket, navigasyon veya engelden kaçınma yeteneğine sahip olması, insandan belli bir uzaklıkta çalışabilmesi, çevresini algılayan sensörler taşıması, belirli seviyenin üzerinde ağ bağlantısına sahip olması ve hareketi ya da veri toplamayı yöneten yazılım kullanması gibi kriterler aranıyor.

Dikkat çeken şartlardan biri de ağırlık. Robotun, varsa ilgili istasyonu veya bağlantılı ekipmanıyla birlikte ağırlığının yaklaşık 2 kilogramın üzerinde olması gerekiyor. Ağ bağlantısı için de en az 200 kilobit/saniye düzeyindeki iletişim kapasitesi kriterlerden biri olarak gösteriliyor. Bu tanım, çok sayıda modern robot süpürgenin yanı sıra bazı otonom çim biçme makinelerini ve havuz temizleme robotlarını da kapsayabilecek kadar geniş.

“ÇİN MALI” DEĞİL, “YURT DIŞINDA ÜRETİLEN” CİHAZLAR

Kararın en çarpıcı noktalarından biri de kısıtlamanın yalnızca Çin merkezli markalara yönelik olmaması.

FCC’nin güncel Covered List kaydında kategori “foreign-produced advanced robotic devices”, yani “yurt dışında üretilen gelişmiş robotik cihazlar” şeklinde tanımlanıyor. Bu nedenle üretim yeri ABD dışında bulunan cihazların marka merkezinin hangi ülkede olduğundan bağımsız olarak düzenlemeden etkilenme ihtimali bulunuyor.

Bu durum ABD merkezli şirketleri bile etkileyebilir. Çünkü birçok teknoloji firması cihazlarının tamamını veya batarya, sensör, yarı iletken, motor ve elektronik bileşenlerinin önemli bölümünü Asya’daki üreticilerden temin ediyor.

Dolayısıyla karar yalnızca robot süpürge markalarını değil, küresel elektronik tedarik zincirini de ilgilendiriyor.

EVDEKİ ROBOT SÜPÜRGE ÇALIŞMAYA DEVAM EDECEK

Kararın ardından en çok merak edilen konu ise mevcut kullanıcıların ne yapacağı oldu.

Cevap net:

Evde kullanılan mevcut robot süpürgelerin fişi çekilmiyor.

Daha önce FCC tarafından onaylanmış modellerin kullanılmasına yönelik genel bir yasak getirilmedi. Mevcut cihazların sahipleri robotlarını kullanmaya devam edebiliyor ve halihazırda onaylanmış modellerin satışına da devam edilebiliyor. Asıl darbe, bundan sonra piyasaya sürülecek yeni yabancı üretim modellerin FCC onayı alabilmesine geliyor.

SÜPÜRGEDEN ULUSAL GÜVENLİK TARTIŞMASINA

Birkaç yıl öncesine kadar robot süpürge denildiğinde konuşulan başlıklar emiş gücü, batarya ömrü veya halıya çıkıp çıkamadığıydı.

Bugün ise aynı cihazlar kamera, sensör, yapay zekâ, Wi-Fi, konumlandırma ve ev haritalama teknolojileriyle küçük birer hareketli bilgisayara dönüşmüş durumda.

ABD’nin aldığı karar da akıllı ev teknolojilerinin önümüzdeki dönemde yalnızca tüketici elektroniği konusu olmayacağını gösteriyor.

Çünkü tartışma artık şu noktaya ulaştı:

Evinizin her odasına giren, evinizin planını bilen, mobilyalarınızın yerini algılayan ve internete bağlanan bir cihaz gerçekten yalnızca “süpürge” midir?

ABD yönetiminin cevabı belli: Artık değil.