Dünya Sağlık Örgütü’nden Küresel Uyarı

Şistozomiyaz Paraziti Evrim Geçiriyor, Yeni Bölgelere Yayılabilir

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), uzun yıllardır özellikle Afrika ve bazı tropikal bölgelerle sınırlı görülen şistozomiyaz hastalığına ilişkin kritik bir uyarı yayımladı. Kurum, hastalığa neden olan parazitin evrim geçirerek yeni coğrafyalara uyum sağlayabileceği ve bunun küresel ölçekte ciddi bir halk sağlığı tehdidine dönüşebileceği konusunda dikkat çekti.

Melez Parazitler Yeni Risk Alanı

WHO uzmanları, insanları enfekte eden parazit türlerinin hayvanlarda görülen türlerle melezleşme ihtimalinin arttığını belirtti. Bu durumun, parazitin daha dayanıklı hale gelmesine ve daha önce görülmediği bölgelerde tutunmasına yol açabileceği ifade edildi. Uzmanlara göre iklim değişikliği, artan hayvan–insan teması ve tatlı su ekosistemlerindeki değişim bu süreci hızlandırıyor.

Bulaşma Tatlı Sularda Başlıyor

Şistozomiyaz, tatlı sularda yaşayan belirli salyangoz türlerinin taşıdığı parazit larvalarının insan derisine temas etmesiyle bulaşıyor. Larvalar, salgıladıkları özel enzimler sayesinde deriyi geçerek kana karışıyor ve damar sistemine yerleşiyor.

Vücuda giren dişi parazitler yumurtalarını karaciğer, akciğer ve bazı vakalarda cinsel organlara bırakıyor. Yumurtaların bir bölümü dışkı ve idrarla atılırken, bir kısmı dokularda kalarak bağışıklık sisteminin tepkisine neden oluyor. Bu süreç, ciddi doku hasarına yol açabiliyor.

Üriner Şistozomiyaz ve Kanser Riski

Özellikle idrar yolları ve genital bölgede yumurta birikmesiyle ortaya çıkan tablo “üriner şistozomiyaz” olarak tanımlanıyor. Hastalık;

• kronik ağrı,
• genital lezyonlar,
• kısırlık,
• bazı vakalarda ise kanser gelişimi ile ilişkilendiriliyor.

Uzmanlar, tedavi edilmeyen vakalarda HIV bulaşma riskinin de arttığını vurguluyor.

WHO’dan Önleyici Tedavi Çağrısı

WHO, risk altındaki gruplar arasında yer alan çocuklar, tarım işçileri ve balıkçılar için düzenli antiparaziter ilaç kullanımı öneriyor. Erken tanı ve toplu tedavi programlarının, hastalığın yayılımını kontrol altına almakta kritik rol oynadığı belirtiliyor.