İlaç fiyatlarında yeni dönem: Kurallar baştan değişti

Türkiye – Sağlık

Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılması Hakkında Tebliğ”, 29 Ağustos 2026 tarihli ve 33355 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle ilaçların fiyatlarının belirlenmesinden kaynak ülkelerin değerlendirilmesine, eşdeğer ilaçların fiyatlandırılmasından fiyat listelerinin yayımlanma takvimine kadar birçok konuda yeni kurallar getirildi. 

Düzenlemenin temel hedefleri arasında ilaçların piyasada sürdürülebilir şekilde bulunmasının sağlanması, eşdeğer ilaçların pazara girişinin teşvik edilmesi, yerli üretimin güçlendirilmesi ve fiyatlandırma sisteminin değişen piyasa koşullarına daha hızlı uyum sağlaması bulunuyor. 

Beş ülke kaynak fiyat sisteminde öne çıkacak

Yeni sistemde gerçek kaynak fiyatın belirlenmesinde referans alınacak Avrupa Birliği ülkeleri Fransa, İspanya, İtalya, Portekiz ve Yunanistan olarak belirlendi. Kaynak fiyat, ilgili ülkedeki fabrika çıkış fiyatı esas alınarak avro cinsinden hesaplanacak. 

Düzenlemede ayrıca bazı ilaçların fiyat koruması kapsamına alınmasına ilişkin kriterler değiştirildi. Bir etkin maddenin herhangi bir farmasötik şeklinin dünyada ilk kez 1 Ocak 2000’den önce piyasaya çıkmış olması halinde etkin madde “fiyat korumalı” kabul edilecek. 

Eşdeğer ilaçlarda yüzde 60 yerine kademeli sistem

Yeni düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri eşdeğer ilaçların fiyatlandırılması oldu.

İlk eşdeğer ürünün piyasaya girmesiyle fiyatın doğrudan yüzde 60 seviyesine çekilmesi yerine kademeli fiyatlandırma uygulanacak. Buna göre ilk yıl yüzde 80, ikinci yıl yüzde 75, üçüncü yıl ise yüzde 70 oranları esas alınacak. Yerli imal eşdeğer ilaçların belirli pazar paylarına ulaşması halinde ise fiyat düşüşlerinin daha sınırlı uygulanabilmesine imkan tanınacak. 

Bu değişiklikle hem eşdeğer ilaçların piyasaya girişinin kolaylaştırılması hem de yerli üreticilerin desteklenmesi amaçlanıyor.

İlaç fiyat listesi artık her hafta açıklanacak

Yeni sistemde fiyat listelerinin yayımlanma takvimi de değişiyor.

Fiyat listesinin her cuma ilan edilmesi ve takip eden ilk salı günü yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Fiyat başvurularının ise belirli istisnalar dışında başvuru tarihinden itibaren en geç 45 gün içerisinde sonuçlandırılması gerekiyor. 

Bu değişiklik özellikle eczaneler, ilaç firmaları, depolar ve hastalar açısından yakından takip edilecek. Çünkü fiyat değişikliklerinin daha düzenli ve kısa aralıklarla uygulanabilmesi, ilaç piyasasındaki fiyat hareketlerinin de daha sık gündeme gelmesi anlamına geliyor.

Üç yıl piyasada olmayan ilaçlar listeden çıkarılabilecek

Tebliğde piyasada bulunabilirlik konusunda da yeni bir mekanizma oluşturuldu.

Türkiye’de 3 yıl boyunca piyasada bulunmayan ürünler, her yıl ocak ayında ilan edilecek. Firmalardan açıklama veya itiraz gelmemesi halinde bu ürünler şubat ayında fiyat listesinden çıkarılabilecek. 

Bu düzenleme, uzun süre piyasada bulunmayan ancak resmi fiyat listelerinde yer almaya devam eden ürünlerin sistemden temizlenmesini amaçlıyor.

İlaç fiyatlarını değerlendirecek komisyon yeniden yapılandırıldı

Yeni tebliğ kapsamında Sağlık Bakanlığı koordinasyonunda Fiyat Değerlendirme Komisyonu oluşturuldu.

Komisyon; Sağlık Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu temsilcilerinden oluşacak. Komisyonun yılda bir kez olağan toplanması, gerekli görülmesi halinde ise olağanüstü toplantı yapılabilmesi öngörülüyor. 

Komisyon, ilaç fiyatlarının artırılması, daha önce yapılan fiyat artışlarının yeniden değerlendirilmesi ve bazı ilaçlar için farklılaştırılmış fiyatlandırma yapılması gibi konularda yetkili olacak.

Ayrıca ilaç fiyatlarında kullanılan dönemsel avro değeri de komisyon tarafından her yılın ilk 45 günü içerisinde belirlenecek. Avro değerinde artış olması halinde değişiklik 5 gün sonra, düşüş olması halinde ise 45 gün sonra yürürlüğe girecek. 

Yeni tebliğle birlikte daha önce yürürlükte bulunan 29 Eylül 2017 tarihli Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılması Hakkında Tebliğ yürürlükten kaldırıldı. Yeni düzenleme yayımlandığı gün yürürlüğe girdi. 

Vatandaş açısından asıl mesele: İlaç bulunabilecek mi, fiyatı ne olacak?

Yeni sistemin en önemli sınavı ise raflarda yaşanacak.

Düzenleme bir taraftan ilaçların piyasada sürdürülebilir şekilde bulunmasını ve yerli üretimin güçlendirilmesini hedeflerken, diğer taraftan fiyatların döviz ve kaynak ülke fiyatlarıyla bağlantılı yapısını yeniden şekillendiriyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde hem ilaçların bulunabilirliği hem de eczanelerde hastanın karşısına çıkacak fiyatlar yakından izlenecek.

Kağıt üzerinde yeni bir fiyatlandırma sistemi oluşturuldu. Ancak sistemin başarısını belirleyecek olan yalnızca yönetmelikteki rakamlar değil; hastanın ihtiyaç duyduğu ilaca zamanında ve karşılayabileceği bir bedelle ulaşabilmesi olacak.