Cips, salam ve peynirde yeni dönem: Tütsü aromalarına kademeli yasak

ANKARA – Cips, sos, şarküteri ürünleri, peynir ve işlenmiş su ürünleri gibi birçok gıdada kullanılan bazı tütsü aroma vericileri için Türkiye’de yeni bir dönem başlıyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın hazırladığı geçiş takvimine göre SF-001 ile SF-010 arasındaki 10 birincil tütsü aroma vericisi için işletmelere ürünlerini yeniden düzenlemeleri amacıyla kademeli süre tanındı. Düzenlemenin arka planında, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin (EFSA) değerlendirmeleri bulunuyor. Söz konusu maddelerin güvenilirliğinin mevcut bilimsel verilerle yeterli düzeyde ortaya konulamadığı değerlendirildi.

İlk aşama 1 Ekim’de

Yeni takvimde peynir ve peynir ürünleri, et ürünleri, işlenmiş balık ve su ürünleri ile balık yumurtası dışındaki gıda kategorileri için daha kısa bir geçiş süresi öngörülüyor.

Bu gruplarda tütsü aroma vericileri ve bunları içeren aroma preparatlarının ithalatı ve piyasaya arzı için son tarih 1 Ekim 2026 olarak belirlendi. İşletmeler arasındaki satışlarda son tarih 1 Aralık 2026, söz konusu aromaları içeren gıdaların üretimi, ithalatı ve piyasaya arzında ise son tarih 1 Ocak 2027 olacak.

Et, peynir ve balık ürünlerine daha uzun süre

Et ve et ürünleri, peynir ve peynir ürünleri ile işlenmiş balık ve su ürünleri için ise daha uzun bir geçiş dönemi uygulanacak. Bu ürün gruplarında tütsü aroma vericileri ile bunları içeren preparatların ithalatı ve piyasaya arzı 1 Haziran 2028’e kadar sürdürülebilecek. Bu aromaları içeren gıdaların üretimi, ithalatı ve piyasaya arzı için ise son tarih 1 Ağustos 2028 olarak belirlendi.

Raflardaki ürünler hemen kaldırılmayacak

Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte mevcut ürünlerin aynı anda raflardan çekilmesi gerekmeyecek.

Belirlenen tarihlerden önce piyasaya arz edilmiş ürünler, raf ömürlerinin sonuna kadar piyasada bulunabilecek. Böylece üreticilere stoklarını eritmek ve yeni formülasyonlara geçmek için zaman tanınmış olacak.

Neden kısıtlama getiriliyor?

EFSA’nın yeniden değerlendirme çalışmalarında SF-001 ile SF-010 arasındaki birincil tütsü aroma vericilerinin güvenilirliğine ilişkin yeterli bilimsel kanıt bulunamadığı değerlendirildi.

Avrupa Komisyonu da 2024/2067 sayılı uygulama düzenlemesiyle söz konusu tütsü aroma vericilerini Birlik Listesi’nden çıkardı. Türkiye’deki uygulamada da ithalat işlemleri ve resmî kontroller açısından Avrupa Birliği düzenlemeleri referans alınıyor.

Her “füme” ürün yasaklanmıyor

Düzenlemenin kapsamı konusunda önemli bir ayrıntı bulunuyor.

Yeni uygulama, tütsü aroma vericisi kullanılan belirli ürünleri ilgilendiriyor. Bu nedenle “füme” veya “isli” ifadesini taşıyan her ürünün yasaklanacağı şeklinde bir değerlendirme yapmak doğru değil. Özellikle geleneksel tütsüleme yöntemiyle elde edilen ürünlerle, ürüne ayrıca tütsü aroma vericisi katılarak oluşturulan aroma birbirinden ayrılmalı.

Üreticiler formüllerini değiştirecek

Yeni takvim başta gıda üreticileri olmak üzere aroma tedarikçilerini, et ve süt ürünleri işletmelerini, su ürünleri sektörünü ve atıştırmalık üreticilerini yakından ilgilendiriyor. İşletmelerin belirlenen tarihlere kadar gerekli reformülasyon ve uyum çalışmalarını tamamlamaları gerekiyor.

Geçiş takvimi

Tüketici açısından ne değişecek?

Tüketiciler açısından değişiklik bir gecede gerçekleşmeyecek. Ürünlerin formüllerinin değiştirilmesiyle birlikte bazı ürünlerde isli veya tütsülenmiş aromanın farklı yöntemlerle sağlanması gündeme gelecek. Özellikle cips, sos, şarküteri ürünleri, peynir ve işlenmiş balık gibi kategorilerde üreticilerin yeni düzenlemeye uyum sağlaması bekleniyor.