KRİPTOYA ÇİFTE VERGİ DÜZENLEMESİ TBMM’DE

İşlem Vergisi Geliyor, Kazançlara %10 Stopaj Yolda

AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan ve TBMM Başkanlığı’na sunulan “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi”, kripto varlık piyasasına doğrudan vergi düzenlemesi getiriyor. Teklif, hem işlem vergisi hem de kazançlara stopaj uygulamasını aynı paket içinde düzenleyerek kripto piyasasını daha izlenebilir ve vergilenebilir bir çerçeveye oturtmayı hedefliyor.

Düzenleme, kriptoyu yasaklamak yerine klasik finansal sistem içine entegre etmeye dönük bir adım olarak yorumlanıyor.

KRİPTO VARLIK İŞLEM VERGİSİ NEDİR?

Teklif ile Gider Vergileri Kanunu’na “kripto varlık işlem vergisi” adı altında yeni bir vergi ekleniyor. Vergi; kripto varlık hizmet sağlayıcılarının (yani platformların) gerçekleştirdiği veya aracılık ettiği satış ve transfer işlemlerini kapsıyor.

Vergiyi doğuran olay satış veya transfer işlemi.

ORAN VE MATRAH

• Oran: On binde 3 (%0,03)
• Satışta matrah: Satış tutarı
• Transferde matrah: Transfer anındaki rayiç değer
• Matrahtan herhangi bir gider ya da vergi indirimi yapılamayacak

Verginin mükellefi yatırımcı değil, doğrudan kripto platformları olacak. Platformlar, bir aya ait vergiyi takip eden ayın 15’ine kadar beyan edip ödeyecek.

Cumhurbaşkanı’na oranı sıfıra kadar indirme veya 5 katına kadar artırma yetkisi verilirken, uygulama usul ve esaslarını belirleme yetkisi Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bırakılıyor. Yürürlük tarihi ise düzenlemenin Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen ikinci ayın başı olarak öngörülüyor.

YATIRIMCIYA ETKİSİ NASIL OLACAK?

Oran düşük görünse de işlem vergileri özellikle yüksek hacimli ve sık al-sat yapan yatırımcılar için maliyet yaratabilecek.

Basit bir örnekle:
100.000 TL’lik bir kripto satışı için 30 TL işlem vergisi oluşacak (100.000 x 0,0003).

Transfer işlemlerinde de aynı oran, transfer anındaki rayiç değer üzerinden uygulanacak.

Uzmanlara göre platformların bu maliyeti komisyon, spread ya da işlem ücretlerine yansıtması halinde nihai yük fiilen yatırımcıya geçebilir.

İKİNCİ AYAĞI: KRİPTO KAZANÇLARINA %10 STOPAJ

Teklif yalnızca işlem vergisiyle sınırlı değil. Gelir Vergisi Kanunu’na eklenecek yeni madde ile kripto kazançlarına üçer aylık dönemler itibarıyla %10 tevkifat (stopaj) uygulanması öngörülüyor.

Stopaj;

• Gerçek veya tüzel kişi ayrımı olmaksızın,
• Mükellefiyet durumuna bakılmaksızın,
• SPK’ya tabi platformlarda yapılan işlemlerden doğan kazançlara uygulanacak.

UYGULAMA DETAYLARI

Teklifte dikkat çeken teknik düzenlemeler de yer alıyor:

• Maliyet hesabında FIFO (ilk giren ilk çıkar) yöntemi uygulanacak.
• Komisyonlar ve işlem vergisi stopaj matrahında dikkate alınabilecek.
• Aynı tür varlıkta dönem içinde yapılan birden fazla işlem tek işlem sayılabilecek.
• Zararlar, takvim yılı aşılmamak kaydıyla yıl içinde mahsup edilebilecek.

PİYASAYA ETKİSİ NE OLUR?

Ekonomi çevreleri düzenlemeyi “kriptoyu finansallaştırma hamlesi” olarak değerlendiriyor. İşlem vergisi ve stopaj birlikte düşünüldüğünde özellikle kısa vadeli işlemler ve dar marjlı stratejiler üzerinde baskı oluşturabileceği ifade ediliyor.

Buna karşın düzenlemenin kayıt dışılığı azaltacağı, devletin vergi tabanını genişleteceği ve kripto piyasasını daha kurumsal bir zemine taşıyacağı görüşü de öne çıkıyor.

Teklifin TBMM komisyon sürecinde nasıl şekilleneceği ve oranlarda değişiklik olup olmayacağı önümüzdeki günlerde netleşecek.