Kamuda “Gizli Personel Yükü” Tartışması

En Fazla Personel Eğitim, Sağlık ve Belediye Şirketlerinde

Türkiye’de kamu kurumlarındaki personel dağılımı yeniden tartışma konusu oldu. Açıklanan son veriler, milyonlarca kişinin doğrudan ya da dolaylı şekilde kamu sistemi içerisinde görev yaptığını ortaya koyarken, özellikle belediye şirketleri ve büyük kamu kurumlarındaki personel yoğunluğu dikkat çekti.

Listenin zirvesinde Milli Eğitim Bakanlığı yer aldı. 2024 verilerine göre bakanlık bünyesinde görev yapan toplam personel sayısı 1 milyon 124 bin 445’e ulaştı. Öğretmenler, idari kadrolar ve sözleşmeli personellerle birlikte MEB, Türkiye’nin açık ara en büyük kamu işvereni konumunda bulunuyor.

Sağlık sektöründe ise tablo daha da dikkat çekici. Sağlık Bakanlığı ve bağlı sağlık kuruluşlarında görev yapan personel sayısının yaklaşık 1 ila 1,5 milyon arasında olduğu değerlendiriliyor. Hastaneler, şehir hastaneleri, aile sağlık merkezleri ve taşra teşkilatları bu büyük yapının temelini oluşturuyor.

Belediye iştirakleri de devasa personel yapısıyla öne çıktı. Belediye İktisadi Teşebbüsleri’nde (BİT) çalışan personel sayısı 671 bin 863 olarak kayıtlara geçti. Özellikle büyükşehir belediyelerine bağlı şirketlerin son yıllarda ciddi şekilde büyüdüğü belirtilirken, bu yapıların kamuoyunda en fazla tartışılan alanlardan biri olduğu ifade ediliyor.

Üniversiteler ve yükseköğretim kurumlarında çalışan toplam personel sayısı ise 322 bin 155 olarak açıklandı. Akademisyenler, araştırma görevlileri, idari personeller ve sözleşmeli çalışanlar dahil edildiğinde yükseköğretim sistemi Türkiye’nin en büyük kamu istihdam alanlarından biri olmaya devam ediyor.

Güvenlik alanındaki personel sayıları da dikkat çekti. Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan personel sayısı 352 bin 731 olurken, Jandarma Genel Komutanlığı’nda görev yapan personel sayısı 198 bin 317 seviyesine ulaştı. Uzmanlara göre disiplin ve performans denetiminin yoğun olduğu güvenlik kurumlarında “atıl personel” tartışmaları diğer kurumlara göre daha sınırlı kalıyor.

Doğrudan belediyelerde görev yapan personel sayısı 173 bin 450 olarak açıklanırken, döner sermayeli kuruluşlarda çalışan personel sayısı ise 229 bin 182’ye ulaştı. Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde 41 bin 942 personel görev yaparken, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nda çalışan toplam personel sayısı 21 bin 409 olarak kayıtlara geçti.

Uzmanlara göre kamu sistemindeki asıl tartışma yalnızca personel sayısının büyüklüğü değil, bu personelin ne kadar verimli kullanıldığı konusu. Özellikle Sayıştay raporlarında bazı belediye iştirakleri ve büyük kamu yapılarında görev tanımı belirsiz kadrolar, ihtiyaç fazlası istihdam ve düşük performans eleştirileri dikkat çekiyor.

Ekonomistler ise artan personel giderlerinin bütçe üzerindeki yüküne dikkat çekiyor. Son yıllarda maaş, sosyal haklar ve yan ödemelerle birlikte kamu personel maliyetlerinin tarihi seviyelere ulaştığı belirtilirken, “kamuda verimlilik reformu” çağrılarının önümüzdeki dönemde daha da artması bekleniyor.