Ceyhan Üzerinden İsrail’e Petrol Akışı Zirvede: Ticaret Durdu Denirken Sevkiyat Arttı

İsrail’in, Ceyhan Petrol Terminali üzerinden ithal ettiği Azerbaycan petrolü, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu birçok ülkenin ticareti durdurma veya azaltma kararlarına rağmen 2025’te son üç yılın en yüksek seviyesine çıktı. Veriler, resmî açıklamalar ile fiilî sevkiyatlar arasındaki çelişkiyi bir kez daha gündeme taşıdı.

Azerbaycan’da çıkarılan ham petrol, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı (BTC) üzerinden Ceyhan Petrol Terminali’ne ulaşıyor ve buradan dünya piyasalarına sevk ediliyor. Ancak bu akışın önemli bir bölümünün İsrail’e yöneldiği ortaya çıktı.

İthalat Üç Yılın Zirvesinde

Araştırma kuruluşu Kpler verilerine göre İsrail’in Ceyhan’dan yaptığı Azeri petrolü ithalatı, 2025’te yüzde 31 artarak günlük 94 bin varile yükseldi. Bu rakam, 2022’den bu yana en yüksek seviye olarak kayda geçti. Aynı veriler, İsrail’in ikinci büyük tedarikçisi Rusya ile Azerbaycan arasındaki farkın Azerbaycan lehine açıldığını gösteriyor.

“Ticaret Durdu” Açıklamalarıyla Çelişki

Türkiye, Gazze Şeridi’ndeki saldırılar nedeniyle İsrail ile ticareti resmen durdurduğunu açıklamış; İsrail’e giden Türk bayraklı gemilere liman yasağı getirmişti. Ancak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, BTC hattından taşınan petrolün satışında Türkiye’nin tasarruf hakkı bulunmadığını, Ceyhan’daki Haydar Aliyev Limanı’ndan satış yapan şirketlerin “teslim noktası İsrail olan” yükleme yapmadığını belirtmişti.

Buna karşın sevkiyat verileri, ticaretin fiilen sürdüğünü ortaya koyuyor. Uzmanlar, bu durumun uluslararası petrol ticaretindeki dolaylı yollar ve takip dışı bırakma yöntemleri ile mümkün olduğunu ifade ediyor.

Gemiler Takip Sistemlerini Kapatıyor

Kpler ve Vortexa analistlerine göre, Ceyhan’dan İsrail’e petrol taşıyan tankerler, sıklıkla otomatik tanımlama sistemlerini (AIS) kapatıyor. Gemiler resmî kayıtlarda Mısır veya Kıbrıs açıklarını varış noktası olarak gösterirken, petrol fiilen İsrail limanlarına teslim ediliyor.

Analistlere göre:

• Aframax tipi Valfoglia tankeri, Ceyhan’dan aldığı 680 bin varil Azeri hafif ham petrolünü 7 Ocak’ta İsrail’e boşalttı.
• Suezmax tipi Kimolos tankeri ise 31 Aralık’ta Ceyhan’dan yük aldı, 1–5 Ocak arasında AIS’i kapattı; 4 Ocak’ta Aşkelon Limanı’nda petrolü tahliye etti.

İsrail Petrolünün Yüzde 46’sı Azerbaycan’dan

Kpler verilerine göre Azeri petrolü, 2025’te İsrail’in toplam petrol ithalatının yüzde 46,4’ünü oluşturdu. Bu oran, son on yılın en yüksek payı olarak kayıtlara geçti. Rusya yaklaşık yüzde 28 ile ikinci sırada yer alırken; Nijerya’dan yapılan ithalat da iki kattan fazla arttı. Buna karşılık Brezilya ve Kongo kaynaklı petrol ithalatı 2025’te sıfırlandı.

İsrail Enerji ve Altyapı Bakanlığı, ithal petrol kaynaklarına ilişkin sorulara yanıt vermeyeceğini açıkladı. İsrail hükümeti ise daha önceki açıklamalarında, Türkiye’nin ticareti durdurma kararının uluslararası anlaşmaları görmezden geldiğini öne sürmüştü.

Ortaya çıkan tablo, resmî siyasi kararlarla fiilî ticaret arasındaki makası gözler önüne seriyor. Ceyhan üzerinden İsrail’e akan Azeri petrolü, küresel enerji ticaretinde yaptırımların nasıl aşılabildiğini gösterirken; şeffaflık, denetim ve siyasi tutarlılık tartışmalarını da beraberinde getiriyor. Kamuoyunda beklenti, bu sevkiyatların uluslararası hukuk ve kamuoyuna verilen taahhütler çerçevesinde net biçimde açıklığa kavuşturulması yönünde.