Amerika Çekilirse Dünya Daha mı Güvenli Olur?

ABD’de izolasyonist damar yeni değil. Kurucu dönemden bu yana iki okyanusun sağladığı coğrafi güvenlik, Amerikan siyasetinde hep şu soruyu canlı tuttu: “Neden dünyanın sorunları bizim sorunumuz olsun?”

Bugün bu soru yeniden yüksek sesle soruluyor. Ukrayna’ya destek, Kızıldeniz’de Husilere karşı operasyonlar, Tayvan’ın savunması… Amerikan kamuoyunda ciddi bir kesim şu noktada: “Eğer Avrupa daha fazla sorumluluk almak istemiyorsa neden Amerikan vergi mükellefi ödesin? Eğer bölge ülkeleri kendi güvenliklerini sağlamıyorsa ABD neden asker göndersin?” Yüzeyde bakıldığında mantıklı. Ancak mesele sadece iyi niyetli bir “iyi şanslar” dilemekle bitmiyor.

Küresel Düzenin Görünmeyen Maliyeti

ABD’nin II. Dünya Savaşı sonrası kurduğu sistem — serbest ticaret, açık deniz yolları, doların rezerv para olması, NATO şemsiyesi — sadece başkalarının değil, en çok ABD’nin çıkarına hizmet etti.

Kızıldeniz örneğini ele alalım. Eğer ticaret hattı aksarsa zarar görecek ülkeler sadece Avrupa veya Asya değil. Küresel tedarik zinciri Amerikan şirketlerinin kârını, Amerikan tüketicisinin fiyatını ve doların güvenilirliğini doğrudan etkiler.

“Başkalarına daha çok zarar verir” argümanı doğru olabilir. Ancak küresel ekonomi sıfır toplamlı bir oyun değil. Dünya küçüldükçe, başkasının kaybı çoğu zaman sizin de kaybınız oluyor.

Güç Boşluğu ve Kaos Riski

Tarih şunu gösteriyor: Büyük güç geri çekildiğinde boşluk oluşur. O boşluk nadiren istikrarlı kalır.

ABD çekilirse Avrupa kendi savunmasını güçlendirebilir mi? Muhtemelen evet, ama bu geçiş süreci sancılı olur. Orta Doğu’da güç boşluğu oluşursa kim doldurur? İran mı, Rusya mı, Çin mi? Pasifik’te ABD geri durursa Tayvan üzerindeki baskı azalır mı, yoksa artar mı? İzolasyon bazen çatışmadan kaçış değil, daha büyük ve kontrolsüz çatışmalara zemin hazırlama riskidir.

Müdahale ile Aşırı Müdahale Arasında

Buradaki asıl tartışma “müdahale mi, izolasyon mu?” değil. Asıl mesele: Müdahalenin sınırı ne? Soğuk Savaş döneminde ideolojik bir çerçeve vardı: kapitalizm vs. komünizm. Bugün o netlik yok. Bu da Amerikan toplumunda “neden?” sorusunu güçlendiriyor.

Gerçekçi yaklaşım belki de şudur: ABD her çatışmaya asker göndermek zorunda değil. Ancak küresel ticaret yollarının açık kalması, büyük güç dengesinin korunması ve ittifak ağlarının sürdürülmesi, doğrudan Amerikan refahının parçasıdır.

Ulusal Gurur mu, Çıkar Hesabı mı?

Bu mesele ulusal gururdan çok çıkar meselesi. ABD’nin askeri varlığı sadece güvenlik değil; aynı zamanda doların küresel hakimiyeti, enerji akışının sürekliliği ve Amerikan şirketlerinin dünya çapındaki hareket alanı demek.

İzolasyon kısa vadede maliyetleri azaltabilir. Ancak uzun vadede küresel sistem zayıflarsa, ABD’nin bugünkü ekonomik ve stratejik avantajı da aşınabilir.

ABD gerçekten her yerde olmak zorunda mı? Hayır. Ama hiçbir yerde olmamak gerçekten mümkün mü? Küreselleşmiş bir dünyada iki okyanus artık fiziksel koruma sağlasa da ekonomik ve stratejik koruma sağlamıyor. Belki mesele müdahale etmek ya da etmemek değil; nerede, nasıl ve hangi maliyet hesabıyla müdahale edileceğini yeniden tanımlamak. Çünkü bazen geri çekilmek de bir tercihtir.
Ama her geri çekilmenin bir bedeli vardır.