ABD–İran Hattında 50 Yıllık Gerilim: Savaş, Ateşkes ve Yeni Müzakereler

The New York Times’ın aktardığına göre ABD ile İran arasındaki kriz, yaklaşık yarım asırlık bir geçmişe dayanıyor. Son gelişmelerle birlikte taraflar yeniden masaya otururken, süreçte yaşanan kritik dönemeçler dikkat çekiyor.

Gerilimin başlangıcı olarak 1979 yılı öne çıkıyor. İranlı öğrencilerin ABD’nin Tahran Büyükelçiliği’ni basmasıyla başlayan kriz, 444 gün süren rehine olayıyla iki ülke ilişkilerini kopma noktasına getirdi. 1980’li yıllarda ise “İran-Kontra” skandalı, ABD’nin İran’a gizli silah satışı yaptığı iddialarıyla gündeme geldi.

Uzun yıllar süren gerginliğin ardından 2015’te taraflar arasında nükleer anlaşma olarak bilinen Ortak Kapsamlı Eylem Planı imzalandı. Ancak bu anlaşma, 2018 yılında dönemin ABD Başkanı Donald Trump’ın kararıyla bozuldu.

Son dönemde ise gerilim yeniden tırmandı. 2025 yılında müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, Haziran 2025’te İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarıyla kriz sıcak çatışmaya dönüştü. Bu süreci, 28 Şubat 2026’da patlak verdiği belirtilen yeni bir savaş izledi.

Yaşanan çatışmaların ardından taraflar arasında bu hafta bir ateşkes sağlandığı ve görüşmelerin yeniden başladığı bildirildi. Diplomatik temasların ise İslamabad’da yüz yüze şekilde sürdüğü ifade ediliyor.

Uzmanlar, yaklaşık 50 yıllık inişli çıkışlı ilişkilerin ardından yeniden başlayan görüşmelerin, bölgesel dengeler açısından kritik bir döneme işaret ettiğini belirtiyor. Ancak geçmişte defalarca kesintiye uğrayan müzakere süreçleri göz önüne alındığında, kalıcı bir çözümün ne kadar mümkün olacağı ise belirsizliğini koruyor.