Kayseri Büyükşehir’e 38 Bulgu!

KAYSERİ — Kayseri Büyükşehir Belediyesi’nin 2024 yılı işlemlerini inceleyen Sayıştay, mali yönetim, ihaleler, belediye şirketleri, taşınmazlar ve denetim süreçlerine ilişkin toplam 38 bulgu belirledi. Ekim 2025’te yayımlanan raporda, altı bulgu mali tablolara verilen denetim görüşünün dayanağını oluştururken, 32 başlık “diğer bulgular” bölümünde sıralandı.

Raporda öne çıkan tespitler, yalnızca muhasebe kayıtlarındaki eksikliklerle sınırlı kalmadı. Belediye bütçesinden finanse edilen şirket zararları, mevzuata aykırı kaynak aktarımları, ihale kurallarının uygulanmaması ve denetim raporlarının belediye meclisine sunulmaması da ayrıntılı biçimde ele alındı.

İki Şirkette Altı Yıllık Zarar: 2,26 Milyar TL

Denetimin en dikkat çekici başlıklarından biri Ulaşım AŞ ve KAYTUR AŞ’nin mali tablosu oldu. Rapora göre bu iki iştirakin 2019–2024 dönemindeki toplam zararı 2 milyar 262 milyon 412 bin 646,29 TL’ye ulaştı.

Aynı dönemde şirketlere sermaye artışı için aktarılan toplam tutar 2 milyar 334 milyon 538 bin 605,26 TL olarak kaydedildi. Ulaşım AŞ’nin altı yıllık toplam zararı yaklaşık 1,96 milyar TL, KAYTUR AŞ’nin zararı ise yaklaşık 303 milyon TL oldu.

Yalnızca 2024 yılında Ulaşım AŞ’de 660 milyon 23 bin 827,05 TL, KAYTUR AŞ’de ise 238 milyon 128 bin 11,13 TL zarar görüldü.

Sayıştay, sürekli zarar eden şirketlerin sermaye artırımlarıyla belediye bütçesinden finanse edilmesini kamu kaynaklarının verimsiz kullanımına yol açan bir uygulama olarak değerlendirdi. Şirketlerin zararlarını önleyecek tedbirler alınması gerektiği belirtildi. Bu konuya 2023 yılı raporunda da yer verilmişti.

Sayıştay İlamlarına Rağmen 1,69 Milyon TL Tahsil Edilmedi

Raporda, 2019 ve 2020 yıllarına ilişkin Sayıştay ilamlarından kaynaklanan 1 milyon 696 bin 391,68 TL kamu alacağının sorumlulardan tahsil edilmediği tespit edildi.

Bu tutarın 1 milyon 40 bin 250,55 TL’sinin 2020/158, 656 bin 141,13 TL’sinin ise 2019/213 numaralı ilamdan kaynaklandığı belirtildi.

Sayıştay, söz konusu alacakların ilgili hükümler doğrultusunda takip ve tahsil edilmesi gerektiğini bildirdi. Böylece rapor, yargılama sonucunda belirlenen kamu alacaklarının tahsilinde de eksiklik bulunduğunu ortaya koydu.

Alımlar Bölündü, Açık İhale Yapılmadı

Sayıştay, açık ihale yoluyla yapılması gereken bazı alımların kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiğini belirledi. Bulguda bordür taşı, bayrak ve flama alımlarına ilişkin işlemler yer aldı.

Raporda, açık ihale gerektiren ihtiyaçların mevzuata uygun yöntemle karşılanması gerektiği vurgulandı.

Ayrı bir bulguda ise parasal limitler kapsamında yapılan mal alımlarında, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan yüzde 10’luk ödenek sınırının aşıldığı tespit edildi. 103 milyon 942 bin 805 TL’lik sınıra karşılık 171 milyon 248 bin 438,83 TL harcama yapıldı. Sınır aşımı 67 milyon 305 bin 633,83 TL oldu.

Bu tutar, doğrudan “kamu zararı” olarak değil, raporda belirlenen ödenek sınırı aşımı olarak yer aldı.

Halk Otobüslerinde İhalesiz Çalışma ve 49 Yıl Tartışması

Şehir içi toplu taşımaya ilişkin üç ayrı bulgu raporun geniş yer ayırdığı konular arasında bulundu. Bazı halk otobüslerinin süreleri sona ermesine rağmen yeniden ihale yapılmadan yıllık ruhsatlarla çalıştırıldığı belirtildi.

Sayıştay, yıllardır sürdürülen izin veya tahsis uygulamasının kazanılmış hak oluşturmayacağını ifade etti. Toplu taşıma hizmetinin mevzuatta öngörülen yöntemlerden biriyle yeniden ihale edilmesi gerektiği bildirildi.

Bir başka bulguda, imtiyaz oluru bulunan bazı hatların şartname ve sözleşmelerinde süre belirtilmemesine rağmen çalışma süresinin 49 yıl kabul edilmesi eleştirildi.

Gesi Belediyesi’nden Büyükşehir’e geçen 12 halk otobüsü hattında da 10 yıllık sürenin ardından yeniden ihale yapılmadığı, encümen kararıyla sürenin 49 yıl olarak belirlendiği tespit edildi. Sayıştay, encümenin kendisine tanınmayan bir yetkiyle süreyi uzatmasının hukuken mümkün olmadığını belirtti.

Bu konuların önceki yılların raporlarında da yer alması, ulaşım alanındaki aykırılıkların devam ettiğini gösterdi.

Şirketlerin Vergi ve SGK Borcu Görüldü, Kesinti Yapılmadı

Belediyenin iştiraklerinden aldığı hizmetler karşılığında yaptığı hakediş ödemelerinde vergi ve SGK borcu sorgulaması yapıldığı, ancak borç görüldüğü halde gerekli kesintilerin uygulanmadığı belirlendi.

Belediye, ödeme planını ve nakit yönetimini gerekçe gösterdi. Sayıştay ise belediye şirketlerine kesinti yapılmaması konusunda özel bir ayrıcalık tanınmadığını belirterek bu açıklamayı yeterli bulmadı.

KAYMEK İşletmelerinde Ruhsat Eksikliği

KAYMEK AŞ’ye işletme hakkı devredilen işyerlerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunmadığı tespit edildi.

Belediye, tesislerin eğitim, sanat ve mesleki hizmet sunduğunu, ticari kârı birincil hedef olarak görmediğini savundu. Sayıştay, gelir getirici faaliyetlerin bulunduğunu ve sosyal tesis niteliğinin ruhsat yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığını belirtti.

Raporda, bu tesis ve işyerleri için gerekli ruhsatların alınması gerektiği açıklandı.

Develi Voleybol Takımına 2,5 Milyon TL Yardım

Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 12 Şubat 2024 tarihli kararıyla Develi Belediye Spor Kulübü Voleybol Takımına 2 milyon 500 bin TL nakdi yardım yapılması kararlaştırıldı.

Sayıştay, takımın Efeler Ligi’nde mücadele ettiğini, profesyonel lisanslı sporcularının bulunduğunu ve yardım kararında yürürlükten kaldırılmış kulüp tüzüğünün dayanak gösterildiğini belirledi.

Belediye, ödemenin hukuka aykırı olmadığını savundu. Denetçiler ise profesyonel spor faaliyetlerine belediyelerce kaynak aktarılmasını yasaklayan hükümler kapsamında yardımın mevzuata aykırı olduğu sonucuna vardı.

Tasarruf Genelgesine Aykırı Yemek Harcamaları

Gazeteciler günü, muhtarlar istişare toplantısı, istihdam fuarı ve Erciyes Tekir Yaylası çevresindeki ağaçlandırma töreni gibi etkinlikler için alınan yemek hizmetleri de denetim konusu oldu.

Sayıştay, uluslararası toplantılar ve millî bayramlar dışındaki bu nitelikteki harcamaların Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ne aykırılık oluşturduğunu belirtti. Belediye, sonraki harcamalarda tasarruf hükümlerine uyulacağını bildirdi.

Denetim Raporları Belediye Meclisine Sunulmadı

Rapora göre, Büyükşehir Belediyesi ve KAYMEK AŞ’nin 2023 yılı Sayıştay denetim raporları belediye meclisine sunulmadı; denetim sonuçları hakkında meclis bilgilendirilmedi.

Belediye, faaliyet raporunda konuya yer verildiğini ve faaliyet raporunun mecliste onaylandığını belirtti. Sayıştay, bunun denetim raporlarının ayrıca gündeme alınması ve görüşülmesi yükümlülüğünü karşılamadığını ifade etti.

Şirketlerin İnternet ve Sunucu Giderleri Belediye Üzerinde Kaldı

Belediye şirketlerine sunucu ve veri barındırma hizmetlerinin sözleşme yapılmadan, bedelsiz verildiği tespit edildi. Enerji, bakım, güvenlik ve diğer maliyetlerin paylaşılması ile sorumlulukların sözleşmeye bağlanması istendi.

Ayrı bir bulguda şirketlerin internet faturalarının belediye tarafından ödendiği, şirketlere düşen tutarların dağıtılmadığı ve muhasebe hesaplarında takip edilmediği belirtildi.

Yapım İşlerinde Gerekçe, Proje ve Fiyat Sorunları

Yapım işlerinde iş artışı ve eksilişine ilişkin teknik gerekçelerin bazı dosyalarda bulunmadığı veya yetersiz olduğu; geçici kabulü yapılan bazı işlerin nihai projelerinin belediyeye teslim edilmediği belirlendi.

Yeni birim fiyatların belirlenmesinde mevzuata aykırı işlemler, belediyenin kusurundan kaynaklanan yaygın süre uzatımları ve uygulama projelerinde yazılı onay alınmadan yapılan değişiklikler de rapora girdi.

Bazı sigorta poliçelerinde, yüzde 2’yi aşmaması gereken muafiyet oranının yüzde 10 olarak belirlendiği tespit edildi.

Vergi ve Gelir Takibinde Eksiklikler

Altı ilçe belediyesinin göndermesi gereken çevre temizlik vergisi paylarının gönderilmediği ve Büyükşehir tarafından tahakkuk ve tahsil işlemi yapılmadığı belirlendi.

Büyükşehir’in otopark ve müze gelirlerinden ilçelere aktarması gereken paylarda da gecikmeler görüldü. Bazı 2022 yılı paylarının ancak 2024 yılında gönderildiği kaydedildi.

İlan ve reklam vergilerinin ilçe belediyelerine devredilmesi, elektrik ve havagazı tüketim vergisinin tahakkuk ve tahsilatının yapılmaması, ulusal bayramda çalışan işyerlerine ilişkin harç ve kontrol eksiklikleri de ayrı bulgular arasında yer aldı.

Taşınmazlarda Tahsis ve Değerleme Sorunları

Elektrik dağıtım işlemleri nedeniyle yapılan taşınmaz tahsislerinde ilgili yönetmelik esaslarına uyulmadığı belirlendi. İşyerlerinin toplu işletme hakkı kiralamasında tahmini bedelin mevzuata uygun belirlenmemesi de eleştirildi.

Kocasinan ilçesi Oruç Reis Mahallesi, Karpuzatan Caddesi’ndeki bir taşınmazın belediye şirketine tahsis edilmesi mevzuata aykırı bulundu. Belediye, üretim tesisinin halka temel gıda sunduğunu savundu; Sayıştay bu gerekçeyi yeterli görmedi.

Taksi duraklarına ilişkin yetkilerin ilçe belediyelerine bırakılması ve bazı taşınmazların tapu niteliğiyle kullanım şeklinin farklı olması da rapora yansıdı.

Mali Tablolarda Altı Ayrı Eksiklik

İşletme hakkı şirketlere devredilen taşınmazların doğru hesapta izlenmemesi, taşınmaz değerlerinin belirlenmemesi ve kurum içinde geliştirilen yazılımların muhasebeleştirilmemesi mali tabloları etkileyen bulgular arasında yer aldı.

Bazı demirbaşların malzeme hesabında izlenmesi, tahsis edilen taşınmazların birikmiş amortismanlarının uygun hesapta takip edilmemesi ve değer artırıcı harcamaların doğrudan gider yazılması da eleştirildi.

Sayıştay, mali tabloların bu hesap alanları dışındaki önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği yönünde görüş bildirdi.

İzinler Birikti, Bilgi Sistemlerinde Kontrol Eksikleri Bulundu

Kadrolu işçilerin yıllık izinlerinin düzenli kullandırılmadığı, bazı çalışanlarda kullanılmamış izinlerin 526 güne kadar ulaştığı belirlendi. Bunun işten ayrılma veya emeklilik halinde son ücret üzerinden ödeme yükü oluşturabileceği belirtildi.

Bilgi sistemlerinde ise güvenlik, süreklilik ve kontrol eksiklikleri tespit edildi. Belediye, eksiklerin giderilmesi için süreç başlatıldığını bildirdi.

Önceki Uyarıların Bir Bölümü Yerine Getirilmedi

Raporun izleme tablosunda, 2023 yılından gelen bazı bulgular için “yerine getirilmedi”, bazıları için ise “kısmen yerine getirildi” değerlendirmesi yapıldı.

İhalesiz halk otobüsü işletilmesi, 49 yıllık süre uygulamaları, elektrik dağıtımına ilişkin tahsisler ve bazı muhasebe eksiklikleri tekrar denetim konusu oldu.