Petrol düştü, vergi yükseldi: Motorindeki 3,97 liralık indirim pompaya ulaşmadan silindi

Orta Doğu’da diplomasi beklentisinin güçlenmesiyle uluslararası petrol fiyatları sert biçimde gerilerken, Türkiye’de sürücünün beklediği motorin indirimi akaryakıt tabelasına ulaşamadı. Bu gece yarısından itibaren uygulanması beklenen 3 lira 97 kuruşluk indirimin tamamı Özel Tüketim Vergisi’ne aktarıldı. Petrol ucuzladı, rafineri fiyatı düştü ancak vatandaşın ödediği tutar değişmedi.

Küresel piyasalarda iki gün içerisinde yaşanan sert düşüş, Türkiye’deki araç sahiplerinde önemli bir akaryakıt indirimi beklentisi oluşturdu. Brent petrol, Orta Doğu’daki çatışmaların diplomatik yollarla sona erdirilebileceğine yönelik açıklamaların ardından 4 Ağustos’ta yüzde 5’in üzerinde değer kaybederek 79,36 dolara kadar geriledi. Ancak uluslararası piyasadaki bu düşüşün Türkiye’deki karşılığı, pompa indirimi değil vergi artışı oldu.

Motorinin litre fiyatında 6 Ağustos 2026 Perşembe gününden itibaren geçerli olmak üzere 3 lira 97 kuruşluk teknik indirim hesaplandı. Gün içerisinde yapılan ilk hesaplamalarda indirimin 2 lira 98 kuruşunun ÖTV’ye aktarılacağı, yaklaşık 99 kuruşluk kısmının ise pompaya yansıyacağı belirtilmişti. Ancak akşam saatlerinde güncellenen bilgilere göre indirimin tamamı ÖTV’ye mahsup edildi. Böylece akaryakıt istasyonlarındaki tabela değişmedi.

İndirim geldi ama sürücü göremedi

Ortaya çıkan tablo, Türkiye’deki akaryakıt fiyatlandırma sisteminin vatandaşa nasıl yansıdığını bir kez daha gözler önüne serdi. Petrol yükseldiğinde fiyat artışının önemli bölümü kısa sürede pompalara yansırken, petrol gerilediğinde oluşan indirimin vergi artışıyla karşılanması sürücülerin tepkisine neden oldu.

Üstelik aynı durum bir gün önce de yaşandı. Motorinde 6 lira 37 kuruşluk indirim hesaplanmasına rağmen, ÖTV ve buna bağlı KDV düzenlemesi nedeniyle bu tutarın yalnızca 1 lira 5 kuruşu pompaya yansıdı. İndirimin 5 lira 32 kuruşluk bölümü ise vergiye aktarıldı. Son iki günde motorinde hesaplanan toplam 10 lira 34 kuruşluk düşüşün yalnızca 1 lira 5 kuruşu tüketicinin cebine yansıdı. Kalan 9 lira 29 kuruşluk bölüm vergi düzenlemesi içerisinde eridi.

Bunun adı tesadüf değil, yürürlükteki sistem

Motorin indiriminin pompaya yansımamasının arkasında 3 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan 11488 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı bulunuyor. Gelir İdaresi Başkanlığının açıklamasına göre, 1 Ağustos ile 30 Eylül 2026 tarihleri arasında rafineri fiyatlarında artış yaşanması halinde artışın yalnızca yüzde 25’i ÖTV indirimiyle karşılanacak. Buna karşılık rafineri fiyatlarında düşüş olması durumunda, indirimin tamamı kadar ÖTV artırılabilecek.

Başka bir ifadeyle sistem, akaryakıt fiyatı yükselirken artışın büyük bölümünü sürücüye bırakırken, fiyat gerilediğinde oluşan indirimi ÖTV’yi yükselterek geri alıyor. Bu uygulamanın 1 Ekim 2026 tarihinde tamamen sona ermesi öngörülüyor.

Zam vatandaşa, indirim vergiye

Sürücü açısından sonuç son derece açık: Dünya piyasasında petrol fiyatı düşüyor ancak aynı düşüş Türkiye’deki akaryakıt tabelasına yansımıyor. Vatandaş, petrol yükselirken artan maliyetle karşı karşıya kalıyor; petrol düşünce ise oluşan avantaj ÖTV artışıyla ortadan kaldırılıyor.

Bu tablonun yalnızca özel araç sahiplerini ilgilendirdiğini düşünmek de büyük hata olur. Motorin; nakliyeden tarıma, toplu ulaşımdan gıda dağıtımına kadar ekonominin hemen her alanında temel maliyet unsuru olarak kullanılıyor. Pompa fiyatının yüksek kalması, üreticinin ve taşımacının maliyetini yükseltirken bu yük market raflarından pazar tezgâhlarına kadar bütün vatandaşlara ulaşıyor.

5 Ağustos itibarıyla motorinin litresi İstanbul Avrupa Yakası’nda yaklaşık 80 lira 1 kuruş, Ankara’da 81 lira 14 kuruş, İzmir’de ise 81 lira 41 kuruş seviyesinde bulunuyor. Dağıtım şirketlerine ve ilçelere göre küçük fiyat farklılıkları görülebiliyor.

Küresel piyasalardaki düşüşe rağmen pompa fiyatının sabit tutulması, “Akaryakıt fiyatları gerçekten piyasaya göre mi belirleniyor, yoksa vatandaş yalnızca yükselişi mi hissediyor?” sorusunu yeniden gündeme taşıdı. Petrolün ucuzlaması sürücünün cebine yansımayacaksa, açıklanan indirim rakamlarının vatandaş açısından hiçbir anlamı kalmıyor.