40 GÜNLÜK SAVAŞTA ATEŞKES! İRAN’IN 10 MADDELİK TEKLİFİ

28 Şubat’ta başlayan ve kısa sürede bölgesel bir savaşa dönüşen İran-ABD-İsrail gerilimi 40. gününde kritik bir döneme girdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın yaptığı açıklamayla, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması şartıyla İran ile iki haftalık karşılıklı ateşkes sağlandı. Ateşkes kararının ardından İran’ın sunduğu 10 maddelik teklifin detayları da netleşti.

Trump, İran’a verdiği sürenin dolmasına kısa süre kala yaptığı açıklamada, “Hürmüz Boğazı’nın tam, derhal ve güvenli şekilde açılması şartıyla saldırıları iki hafta askıya alıyoruz” ifadelerini kullanırken, İran’dan gelen teklifin müzakere için uygun bir zemin oluşturduğunu belirtti. Ateşkesin Hürmüz Boğazı üzerinden küresel enerji akışını da doğrudan etkilemesi dikkat çekti.

Ateşkes sürecinde arabulucu rol üstlenen Pakistan’ın çağrısıyla tarafların müzakere masasına oturacağı açıklanırken, İran tarafı görüşmelerin Pakistan’da yapılacağını duyurdu. İran basını, ateşkesin dini lider Mücteba Hamaney tarafından da onaylandığını öne sürdü.

İRAN’IN 10 MADDELİK TEKLİFİ

İran’ın masaya sunduğu ve ABD tarafından “müzakere edilebilir” bulunan teklifin öne çıkan başlıkları şöyle:

• ABD’nin saldırmazlık garantisi vermesi
• Hürmüz Boğazı geçişlerinin İran ile koordineli yürütülmesi
• Uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin kabul edilmesi
• Tüm yaptırımların kaldırılması
• Birincil yaptırımların sona erdirilmesi
• BM Güvenlik Konseyi kararlarının kaldırılması
• Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararlarının sona erdirilmesi
• İran’a verilen zararların tazmin edilmesi ve dondurulan varlıkların serbest bırakılması
• ABD askeri güçlerinin bölgeden çekilmesi
• Lübnan dahil müttefik gruplara yönelik operasyonların sona ermesi

Öte yandan, teklifin en tartışmalı maddelerinden biri olan “Lübnan dahil cephelerin ateşkese dahil edilmesi” konusu taraflar arasında belirsizliğini koruyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif Lübnan’ın da ateşkese dahil olduğunu açıklarken, ABD cephesinden bu konuda net bir teyit gelmedi.

Trump, ateşkese ilişkin ikinci açıklamasında ise dikkat çeken ifadeler kullandı: “Bu karar, Orta Doğu’nun altın çağı olabilir.” Ancak sahadaki gelişmeler ve tarafların talepleri göz önüne alındığında, ateşkesin kalıcı bir barışa dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizliğini koruyor.

Bölgede tansiyon düşse de, diplomatik sürecin önümüzdeki 15 gün içinde nasıl şekilleneceği küresel dengeler açısından kritik önem taşıyor.